Co oznacza spółka partnerska?

Planujesz wspólną kancelarię, gabinet medyczny albo biuro architektoniczne i słyszysz ciągle o spółce partnerskiej? Z tego artykułu dowiesz się, co oznacza spółka partnerska w polskim prawie i dla Twojego majątku. Poznasz też jej zasady działania, podatki oraz typowe ryzyka.

Co oznacza spółka partnerska w polskim prawie?

Spółka partnerska to osobowa spółka handlowa uregulowana w Kodeksie spółek handlowych. Powstała specjalnie dla osób wykonujących wolne zawody, które chcą działać razem pod jedną firmą, a nie w pojedynkę jak w jednoosobowej działalności. Łączy elementy spółki jawnej z rozwiązaniami charakterystycznymi dla kancelarii czy przychodni.

Nie ma osobowości prawnej, ale ma zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych. W praktyce oznacza to, że spółka partnerska może we własnym imieniu kupić nieruchomość, zatrudnić pracowników, zaciągnąć kredyt czy zawrzeć umowę z dużym kontrahentem. W obrocie zewnętrznym jest traktowana jako samodzielny uczestnik rynku.

Kto może być partnerem?

Partnerem może zostać wyłącznie osoba fizyczna uprawniona do wykonywania określonego wolnego zawodu. Katalog jest zamknięty i wynika z art. 88 Kodeksu spółek handlowych. Chodzi m.in. o zawody z silną odpowiedzialnością osobistą i wymogiem kwalifikacji potwierdzonych ustawami branżowymi.

W spółce partnerskiej mogą więc działać między innymi: adwokaci, radcowie prawni, lekarze, lekarze dentyści, lekarze weterynarii, architekci, inżynierowie budownictwa, biegli rewidenci, doradcy podatkowi, notariusze, tłumacze przysięgli, brokerzy ubezpieczeniowi, rzeczoznawcy majątkowi, aptekarze, pielęgniarki, położne, diagności laboratoryjni czy maklerzy papierów wartościowych.

Co odróżnia spółkę partnerską od innych spółek?

Na pierwszy rzut oka spółka partnerska przypomina spółkę jawną. Różnica pojawia się przy odpowiedzialności za tzw. błąd w sztuce. W spółce jawnej każdy wspólnik ryzykuje za wszystkie długi spółki. W spółce partnerskiej ustawodawca rozdzielił odpowiedzialność za wady usług zawodowych między konkretnych partnerów.

W porównaniu ze spółką z o.o. spółka partnerska nie ma pełnej osobowości prawnej i nie daje całkowitego odcięcia majątku prywatnego. W zamian pozwala zachować charakter indywidualnego wykonywania zawodu, mniejszą biurokrację i prostsze rozliczanie podatku dochodowego bez poziomu CIT w samej spółce.

Spółka partnerska oznacza wspólne prowadzenie przedsiębiorstwa przez osoby wykonujące wolny zawód, przy częściowym odciążeniu ich od odpowiedzialności za błędy innych partnerów.

Jak powstaje spółka partnerska i jaką ma firmę?

Spółka partnerska powstaje dwuetapowo. Najpierw partnerzy zawierają umowę spółki partnerskiej, a następnie rejestrują ją w Krajowym Rejestrze Sądowym. Dopiero wpis do rejestru tworzy nowy podmiot i od tej chwili spółka może legalnie prowadzić działalność.

Od momentu rejestracji spółka otrzymuje automatycznie NIP i REGON, które pojawiają się w KRS. Bez wpisu do rejestru wszelkie zobowiązania zaciągają osobiście osoby działające „w organizacji”, ponosząc pełne ryzyko z własnego majątku.

Jak powinna wyglądać umowa spółki partnerskiej?

Umowę spółki trzeba sporządzić na piśmie pod rygorem nieważności. Nie wystarczy ustna deklaracja czy ogólne porozumienie co do współpracy. Dokument musi zawierać tzw. elementy obligatoryjne, inaczej sąd rejestrowy wezwie do poprawek albo odmówi wpisu.

W umowie muszą znaleźć się między innymi takie dane: firma spółki (czyli nazwa), siedziba, określenie wolnego zawodu wykonywanego w spółce, przedmiot działalności, opis wkładów każdego partnera z podaniem ich wartości, ewentualny czas trwania spółki oraz oznaczenie partnerów, którzy ponoszą odpowiedzialność jak wspólnik spółki jawnej albo mają prawo reprezentacji, jeśli prawo to nie przysługuje wszystkim.

Jak konstruuje się nazwę spółki partnerskiej?

Firma spółki partnerskiej musi pokazywać, z kim klient ma do czynienia. Dlatego zawiera nazwisko co najmniej jednego partnera, oznaczenie „i partner”, „i partnerzy” albo „spółka partnerska” oraz określenie wolnego zawodu. Przykład: „Kowalski i Partnerzy Radcowie Prawni spółka partnerska”.

Można używać skrótu „sp.p.”, ale nazwa nadal musi wskazywać wolny zawód. W firmie nie wolno umieszczać nazwiska osoby, która nie jest partnerem, chyba że wyraziła zgodę. To zabezpiecza rynek przed mylącym oznaczaniem np. znanego nazwiska bez faktycznego udziału tej osoby w spółce.

Jak wygląda odpowiedzialność w spółce partnerskiej?

Odpowiedzialność to najczęściej pierwsze pytanie, gdy prawnicy, lekarze czy architekci rozważają spółkę partnerską. Chodzi o to, kto odpowiada, gdy dojdzie do szkody u klienta albo gdy spółka nie spłaci zobowiązań wobec banku czy urzędu skarbowego.

Za zobowiązania wynikające z bieżącej działalności przedsiębiorstwa odpowiada zarówno spółka partnerska swoim majątkiem, jak i partnerzy w różnym zakresie. Ustawodawca rozróżnił długi związane z wykonywaniem wolnego zawodu od innych zobowiązań (np. podatkowych czy czynszowych).

Odpowiedzialność za błąd w sztuce

Art. 95 Kodeksu spółek handlowych wprowadza ważną zasadę: partner nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania spółki powstałe w związku z wykonywaniem wolnego zawodu przez innych partnerów. Nie odpowiada też za szkody wyrządzone przez osoby zatrudnione, które podlegały kierownictwu innego partnera.

W praktyce oznacza to, że gdy np. architekt w spółce partnerskiej popełni poważny błąd projektowy, wierzyciel dochodzi zapłaty najpierw od spółki, a przy braku majątku sięga do majątku osobistego tego konkretnego partnera. Pozostali architekci z tej samej spółki nie ryzykują swoim prywatnym majątkiem za ten konkretny projekt.

Inne zobowiązania spółki partnerskiej

Inaczej wygląda sytuacja przy zobowiązaniach niezwiązanych bezpośrednio z wykonywaniem wolnego zawodu, jak np. zobowiązania podatkowe, czynsz za lokal, leasing samochodów czy kredyt inwestycyjny. Za takie długi spółka odpowiada razem z partnerami, a partnerzy odpowiadają solidarnie między sobą.

Umowa może też przewidywać, że jeden albo kilku partnerów rozszerza swoją odpowiedzialność i godzi się odpowiadać tak jak wspólnik spółki jawnej, także za błędy w sztuce innych osób. To rozwiązanie bywa używane przy nierównym zaangażowaniu partnerów czy przy wprowadzaniu młodszych specjalistów do spółki.

Spółka partnerska ogranicza ryzyko „zbiorowej odpowiedzialności” za błąd w sztuce, ale nie usuwa odpowiedzialności za inne długi przedsiębiorstwa.

Jak działa majątek, podatki i ZUS w spółce partnerskiej?

Majątek spółki partnerskiej jest wyraźnie oddzielony od prywatnego majątku partnerów. Jednocześnie sama konstrukcja podatkowa jest przejrzysta, bo podatnikiem podatku dochodowego nie jest spółka, tylko sami partnerzy.

Dla wielu kancelarii, gabinetów czy biur projektowych połączenie wspólnego majątku spółki z indywidualnym rozliczaniem podatku PIT jest dużą zachętą do wyboru właśnie tej formy działalności.

Z czego składa się majątek spółki partnerskiej?

Na majątek spółki składa się mienie wniesione jako wkład przez partnerów oraz wszystko, co spółka nabyła w trakcie działalności. Wkład może mieć różną postać, pod warunkiem że został precyzyjnie opisany w umowie z podaniem wartości rynkowej.

Partnerzy mogą wnosić m.in. środki pieniężne, rzeczy (np. sprzęt medyczny, komputery), prawa majątkowe, a także wkłady w postaci pracy lub świadczenia usług na rzecz spółki. Taki wkład nie obejmuje jednak czynności związanych z samym prowadzeniem spraw i reprezentacją, jeśli partner jest do nich uprawniony z mocy umowy.

W praktyce przy planowaniu wkładów w spółce partnerskiej często analizuje się kilka typowych wariantów:

• pełne wniesienie wyposażenia gabinetu, kancelarii lub biura
• połączenie wkładów pieniężnych z wkładami w postaci pracy
• pozostawienie części sprzętu w majątku prywatnym partnerów
• stopniowe zwiększanie wkładów wraz z rozwojem spółki

Jak rozliczany jest podatek dochodowy?

Spółka partnerska nie jest podatnikiem podatku dochodowego. Zysk spółki dzielą partnerzy według zasad ustalonych w umowie. Każdy z nich dolicza swoją część do własnych dochodów z działalności gospodarczej i rozlicza PIT samodzielnie.

Partner może wybrać opodatkowanie według skali podatkowej albo podatkiem liniowym 19%. Dochody z udziału w spółce partnerskiej traktuje się jak przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej, co pozwala korzystać z liniowego PIT nawet wtedy, gdy w jednoosobowej formie byłoby to niemożliwe.

Jak wygląda zarządzanie i rozwiązanie spółki partnerskiej?

Spółka partnerska zakłada dużą aktywność samych partnerów w prowadzeniu spraw. Model podstawowy przypomina spółkę jawną, ale przepisy dopuszczają też wprowadzenie zarządu jak w spółkach kapitałowych. To daje sporą elastyczność organizacyjną.

Wyjście ze spółki lub jej całkowite zakończenie wymaga kolejnym razem sięgnięcia do umowy i przepisów Kodeksu spółek handlowych. Warto je znać zanim wspólnicy znajdą się w kryzysowej sytuacji.

Kto prowadzi sprawy i reprezentuje spółkę?

Jeśli umowa spółki nie stanowi inaczej, każdy partner ma prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki oraz jej reprezentowania. Obejmuje to czynności sądowe i pozasądowe związane z działalnością, np. podpisywanie umów z klientami czy kontrahentami.

Partner może zostać pozbawiony prawa reprezentacji za swoje zgodą albo z ważnych powodów uchwałą większości ¾ głosów, przy udziale co najmniej ⅔ partnerów. Uchwałę trzeba ujawnić w rejestrze, dopiero wtedy wywołuje skutki wobec osób trzecich. W razie braku zgody partnera sprawę może rozstrzygnąć sąd.

W większych strukturach spółka partnerska może powołać zarząd, który przejmie reprezentację i prowadzenie spraw. Wtedy partnerzy nie reprezentują już spółki na zewnątrz, choć nadal mają prawo osobistego wglądu w sytuację majątkową i bieżące interesy spółki.

Jak wygląda ZUS i formalności po rejestracji?

Po wpisie do KRS spółka automatycznie staje się płatnikiem w ZUS, jeśli zatrudnia pracowników albo współpracowników. Każdy partner jest jednak osobnym płatnikiem składek za siebie i musi zarejestrować się w ZUS w ciągu 7 dni od rozpoczęcia działalności.

Wspólnik składa zgłoszenie płatnika na formularzu ZUS ZFA oraz zgłoszenie do ubezpieczeń na formularzu ZUS ZUA lub ZUS ZZA, jeśli podlega wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu. Spółka z kolei w ciągu 21 dni od rejestracji przekazuje do urzędu skarbowego formularz NIP-8 z danymi uzupełniającymi.

Przy planowaniu modelu rozliczeń w spółce partnerskiej warto uporządkować podstawowe obszary organizacyjne:

1. zasady wypłaty zaliczek na poczet zysku partnerów
2. wybór formy opodatkowania przez każdego partnera
3. podział obowiązków przy rozliczeniach VAT, ZUS i sprawozdaniach
4. odpowiedzialność za kontakty z księgowością i doradcą podatkowym

W jaki sposób spółka partnerska się rozwiązuje?

Spółka partnerska może zakończyć działalność z różnych przyczyn. Do najczęstszych należą okoliczności przewidziane w samej umowie, jednomyślna uchwała partnerów, ogłoszenie upadłości spółki albo prawomocne orzeczenie sądu. Typowe są także sytuacje związane z osobą partnera, jak śmierć czy ogłoszenie jego upadłości.

Odrębnie uregulowano utratę prawa do wykonywania wolnego zawodu. Partner, który stracił uprawnienia, musi wystąpić ze spółki najpóźniej z końcem roku obrotowego, w którym to nastąpiło. Jego miejsce może zająć spadkobierca albo inna osoba tylko wtedy, gdy również ma wymagane uprawnienia do danego zawodu.